De EuroVelo 13-route – het Iron Curtain Trail

In de jaren '90 viel het IJzeren Gordijn – de Sovjet-Unie viel uiteen, Duitsland werd herenigd en in Maastricht werd de EU opgericht. Ineens stond voor mensen uit het Oosten en het Westen de andere kant open. Dat gold ook voor alle fietsers. Om die reden creëerde de Europese Fietsersfederatie (ECF) een netwerk van goed uitgebouwde en bewegwijzerde fietsroutes dwars door heel Europa. Hiervoor werden voor een groot deel al bestaande lange-afstandsfietsroutes uitgebreid en met elkaar verbonden. Vandaag de dag bestaat het EuroVelo-netwerk uit 17 grotendeels afgeronde routes en nog twee routes in ontwikkeling. De routes zijn meestal uitstekend bewegwijzerd en goed aangelegd, waardoor ze zowel geschikt zijn voor sportieve fietsers en bikepackers als voor gezinnen die bijvoorbeeld met een Ca Go FS Life Europa willen ontdekken.

Langs het IJzeren Gordijn – de EuroVelo 13-route

De EuroVelo 13-fietsroute is nauw verweven met de geschiedenis van de EuroVelo-fietsroutes zelf. Je fietst 10.600 kilometer over het litteken dat de decennialange scheiding van Europa heeft achtergelaten. Van Noorwegen tot Turkije doorkruis je in totaal 20 landen – of eigenlijk momenteel 19 landen, want de actuele politiek heeft het idee van een verenigd Europa ingehaald en delen van het oude IJzeren Gordijn zijn opnieuw onbegaanbaar en gevaarlijk geworden. Toch – of misschien juist daarom – is de reis over het Iron Curtain Trail de moeite waard. Beleef de geschiedenis van Europa vanaf je fiets – en ontdek daarbij enkele van de mooiste streken van het continent.

EuroVelo met de bakfiets – een goed idee?

De meeste mensen rijden deze kolossale lange-afstandsroute met een racefiets, een gravel- of touringfiets – afhankelijk van hun sportieve ambities. Toch vind je ook regelmatig e-bikes op de EuroVelo-routes, omdat ze de belasting op de hellingen en over de lange afstanden verminderen. Er zijn een aantal factoren die zo'n tocht met gewone fietsen lastig maken:

• Je hebt kinderen die nog niet zelfstandig lange afstanden kunnen fietsen
• Je reist met een of meerdere honden
• Je beschikt niet over compacte bikepacking-uitrusting
• Je hebt omvangrijke uitrusting nodig tijdens je reis (bijvoorbeeld een orthopedisch kussen)

In dat geval is het zinvol om een bakfiets te gebruiken. De ruime cargobox van de Ca Go FS Life biedt bijvoorbeeld veel plek voor bagage of je hond, evenals speciaal ontwikkelde kinderzitjes en een veelzijdige All-Weather Top, om je kinderen veilig en comfortabel door Europa te vervoeren. De Ca Go CS is, in vergelijking met de Ca Go FS Life, een echte allrounder die zonder de grote afmetingen van een Long John toch flink wat bagage aankan. De krachtige Bosch-elektromotoren bieden bij beide fietsen ondersteuning in heuvelachtige stukken en bij het vervoeren van je passagiers en bagage. Je hoeft dus niet af te zien van je EuroVelo-avontuur – integendeel. De reis met de bakfiets verandert je ervaring juist ten goede – want je hebt simpelweg meer ruimte. Souvenirs en lokale specialiteiten? Passen net zo goed in de cargobox als een strandlaken en nette kleding voor een concert- of restaurantbezoek. De Ca Go FS beschikt bovendien over een Dual Battery Ready Safe, die – als je een tweede accu gebruikt – je actieradius verdubbelt en langere etappes zonder laadstop mogelijk maakt. Omdat je op deze EuroVelo-route vaker op bospaden of slecht aangelegde infrastructuur zult rijden, zal het extra comfort van de Ca Go-fietsen, zoals bijvoorbeeld de CS90 Allroad Edition 5, je zeker goed van pas komen.

Het verloop van de EuroVelo 13-route

Op de 10.600 kilometer zul je meer zien dan we in één artikel kunnen opsommen, daarom hebben we hier de hoogtepunten voor je op een rijtje gezet. Op het Iron Curtain Trail kom je door de volgende landen en steden:

Let op: de bewegwijzering met het blauwe "E"-bord van de EuroVelo-routes is nog niet overal op de route volledig, en door de nabijheid van Rusland in het noorden van de route kunnen er problemen ontstaan. We bieden je hier altijd een alternatieve route aan die je veilig kunt fietsen. Bovendien hebben Noorwegen, Duitsland, Polen, Oostenrijk en Slovenië grenscontroles ingevoerd, wat bij de veelvuldige grensovergangen op de EuroVelo 13 hoogstwaarschijnlijk extra tijd zal kosten.

EuroVelo 13 Etappe 1 – Noorwegen en Finland

Je geschiedenisrijke reis begint in het noorden van Noorwegen. De cargobox-deksel of de All-Weather Top moeten sowieso onderdeel zijn van je uitrusting, want het weer slaat hier snel om naar slechter. In het kleine plaatsje Border Jakobselv aan de Barentszzee staat de Koning Oscar II-kapel, gebouwd in 1869 om de destijds oplaaiende grensgeschillen te bezweren – een passend beginpunt voor je reis. Je fietst zo'n 90 kilometer door het arctische landschap, steeds langs de ruige kust van de Barentszzee, langs slaperige dorpjes zoals Vintervollen en Tårnet. De kleurrijke houten gevels en het ruige landschap maken de tocht, samen met de constante zeewind, tot een waar genoegen voor liefhebbers van de noordse landen. Bij Hesseng kun je een omweg van ongeveer vijf kilometer maken om de stad Kirkenes te bezoeken – de enige grotere stad op het Noorse deel. Het gaat verder langs vliegveld Kirkenes-Høybuktmoen en langs de kust van de Munkefjord naar de Samendorp Neiden. De lange-afstandsfietsroute loopt op de hoogte van het dorp langs de rivier Neidenelva en de indrukwekkende waterval Skoltefossen – een mooi fotomotief. Van daar zijn het nog maar een paar kilometer naar de Finse grens.

In Finland fiets je vervolgens door de regio Lapland, gekenmerkt door wijdvertakte gletsjermeren, kleine dorpjes en veel arctisch landschap. Je fietst lange stukken door onbewoond, ruig land en zult tijdens het fietsen alleen zijn met je gedachten. Dorpjes zoals Sevettijärvi of Pekkala met slechts een paar honderd inwoners behoren dan al tot de hoogtepunten. Vanwege de lange stukken over land moet je altijd je batterijniveau in de gaten houden en liever een extra laadstop inplannen, om niet zonder trapondersteuning midden in de wildernis te staan. In Inari zou je een korte stop moeten maken en het Samische cultuurcentrum Sajos en de parlementaire vertegenwoordiging van de Sami in Finland bezoeken, om meer te leren over de cultuur van de oorspronkelijke bewoners van het land. Zo'n 40 kilometer verder in zuidoostelijke richting bereik je Ivalo, de poort naar het populaire wintersportgebied Saariselkä en het Urho Kekkonen Nationaal Park. Vanaf hier zijn het nog maar een paar kilometer tot je bij Sodankylä een beslissing moet nemen.

Het oorspronkelijke verloop van de EuroVelo 13-fietsroute loopt direct langs de Russische grens via de plaatsen Savukoski, Salla, Suomussalmi, Kuhmo, Lieksa, Ilomantsi, Värtsilä, Kesälahti, Parikkala, Simpele, Imatra, Ylämaa, Miehikkälä en Virojoki. Daar zou je eigenlijk via Rusland naar Estland moeten fietsen. Dit is momenteel echter niet mogelijk vanwege de oorlog in Oekraïne, omdat de grenzen tussen Rusland en Finland en tussen Rusland en Estland gesloten zijn. Het is ook niet aan te raden om dicht langs de Russische grens te fietsen, omdat daar regelmatig controles en ondervragingen kunnen plaatsvinden. Wil je toch trouw blijven aan de route, dan kun je bij Virojoki naar het westen afslaan en via Kotka naar Helsinki fietsen om daar de veerboot naar Tallinn te nemen. Wij raden je echter aan om bij Sodankylä de EuroVelo 13-fietsroute te verlaten en over te stappen op de EuroVelo 11-route. Zo kun je Helsinki en je veerboot bereiken, ver van de Russische grens.

EuroVelo 13 Etappe 2 – Estland, Letland en Litouwen

De ruim 1.300 kilometer lange etappe door de drie Baltische staten zou eigenlijk in Sillamäe moeten beginnen en via Kunda naar Tallinn moeten leiden. Als je onze aanbevelingen hebt gevolgd, kom je met een veerboot in Tallinn aan. Neem hier wat tijd om de Estse hoofdstad te verkennen. Bezoek het Estse Openluchtmuseum, het barokke Kadriorg-paleis met kunstmuseum of het wereldberoemde Fotografiska-museum. Een bijzonder hoogtepunt dat je zeker niet mag missen, is het Estse Zeevaartmuseum, dat geldt als een van de spannendste musea van Europa. Met een Ca Go-fiets is het verkennen van de stad een stuk stressvrijer dan met een gewone fiets, want je kunt je cargobox-deksel of je CS Cargo Soft Bag afsluiten en hoeft je dus geen zorgen te maken over je bagage.

Wanneer je Tallinn uiteindelijk achter je laat, fiets je verder naar het westen en passeer je het kuuroord Haapsalu, voordat je een veerboot naar het eiland Hiiumaa neemt. Niet alle fietspaden hier zijn in goede staat. Rijd dus vooruitziend, of je nu met de smalle banden van een racefiets of de ballonbanden van de Ca Go-fietsen onderweg bent. Je maakt een boog over het eiland, waarbij je steeds de kust aanhoudt. Daarbij kom je langs een bijzonder mooie stad: Kärdla. Het kleine stadje zit vol historische huizen en heeft een schilderachtige boulevard. Bij Pärna in het zuiden van het eiland steek je over naar Saaremaa, waar je opnieuw de kust volgt. Je fietst door de kustplaatsen Triigi, Kihelkonna en Karala, tot je uiteindelijk in Kuressaare, de hoofdstad van het eiland, aankomt. Hier moet je het classicistische centrum en vooral het bisschoppelijk kasteel bezoeken. Vervolgens gaat het naar het oosten, via Orissaare en het eiland Muhu terug naar het Estse vasteland en de stad Virtsu. Je houdt nu de Golf van Riga aan en fietst eerst oostwaarts door Tõstamaa en dan zuidwaarts naar de stad Pärnu. Neem hier een pauze en wandel door de middeleeuwse oude binnenstad en flaneer door het strandpark en de bijbehorende promenade. Dit is ook een goede gelegenheid om de Estse keuken en de verrassend goede wijn en koffie te proeven, want van Pärnu gaat het verder naar Letland.

In Letland gaat het verder langs de kust van de Golf van Riga. Je fietst door de kleine kustplaatsen Ainaži en Saulkrasti, die je met hun rustige zandstranden uitnodigen om te ontspannen. Zo heb je genoeg energie om de volgende 50 kilometer te overbruggen en de hoofdstad van Letland, Riga, te bereiken. Hier loont een stop zeker de moeite. Oud-Riga, het historische stadscentrum, is een op de UNESCO-lijst staand lust voor het oog met kleurrijke jugendstilhuizen langs oude kasseienstraten. Ook het Vrijheidsmonument en de Petruskerk, een van de oudste en waardevolste gebouwen van de middeleeuwse monumentale architectuur in de Baltische staten, vind je hier. Als je je voorraad wilt aanvullen, kun je de in 1930 geopende Centrale Markt van Riga bezoeken en in de uitgestrekte hallen naar hartenlust de lokale delicatessen proeven. Heb je meer zin in cultuur, dan biedt Riga meerdere musea, waaronder het Letse Nationale Kunstmuseum en het Riga Automuseum.

Voor mensen met een gevoel voor het morbide is ook het Anatomiemuseum van de Stradins Universiteit Riga een bezoek waard. Verder ga je richting het westen naar het kuuroord Jūrmala met zijn houten art-nouveauvilla's, sanatoria uit het Sovjettijdperk en een prachtig lang zandstrand. Vervolgens fiets je via Kolka naar Ventspils. Hier moet je de tijd nemen om het in 1290 voor het eerst genoemde kasteel van de Lijflandse Orde en het veelzijdige Museum Ventspils te bezoeken. De laatste stop voor de grens zou je in Liepāja moeten inlassen. Hier kun je in de evangelische Drie-eenheidskathedraal het wereldberoemde Grüneberg-orgel bekijken, dat met meer dan 7.000 orgelpijpen tot de grootste van Europa behoort. Ook een wandeling door de historische stadswijk Karosta, de voormalige oorlogshaven, is de moeite waard. Hier vind je onder andere de historische militaire gevangenis en de jugendstil-markthal Pētertirgus.

Van Liepāja is het nog maar een korte rit naar Litouwen. Je zult niet al te veel tijd in het land doorbrengen, maar een halte in de havenstad Klaipeda kun je toch beter inplannen. De oudste stad van Litouwen zit vol middeleeuwse vakwerkhuizen en de historische haven is een must-see op je tocht. Ook het fort Memelburg is een bezoek waard. Bierliefhebbers zouden bij de brouwerij Švyturys, de oudste brouwerij van Litouwen, langs moeten gaan. Achter Klaipeda moet je de EuroVelo 13-route opnieuw verlaten om de Russische enclave bij Kaliningrad te omzeilen. Je kunt de grens weliswaar nog officieel oversteken, maar het wordt ten zeerste afgeraden. Neem liever de omweg voor lief en sluit bij Elbląg in Polen weer aan op de lange-afstandsroute.

EuroVelo 13 Etappe 3 – Polen

In Polen wacht je een maritieme etappe die veel te bieden heeft. Vanaf hier worden de wegen beter, de laadmogelijkheden talrijker en de fietspaden breder – vooral met een Long John wordt de tocht voortaan een stuk ontspannener. Op de volgende 400 kilometer houd je de Oostzeekust aan en kun je van Elbląg naar Gdańsk fietsen, het middeleeuwse centrum van de barnsteenhandel en de geboorteplaats van de Solidariteitsbeweging van de vroege jaren 80, die in belangrijke mate heeft bijgedragen aan de val van het IJzeren Gordijn. De ommuurde historische binnenstad met de Vrouwenstraat, de Lange Markt, het Rechtstadhuis en de gotische Mariakerk zou zeker op je to-dolijst moeten staan. Op de schilderachtige havenboulevard kun je rustig een koffie drinken en de middeleeuwse gebouwen bewonderen.

Ben je uitgekeken op Gdańsk, dan kun je verder fietsen naar Gdynia. De havenstad combineert moderne architectuur met een bewogen maritieme geschiedenis, die onder andere zichtbaar is in de talrijke historische schepen die in de haven zijn afgemeerd. Hier vind je onder andere het zeilschoolschip Dar Pomorza en de torpedobootjager ORP Błyskawica uit de Tweede Wereldoorlog. Achter Gdynia wacht je een hoop natuur in het op de UNESCO-lijst staande Słowiński Nationaal Park. Het prachtige duinlandschap vol zacht glooiende duinen, groene heuvels en lange zandstranden is een goede gelegenheid om de gedachten de vrije loop te laten, voordat je Świnoujście aan de Duits-Poolse grens bereikt. Hier zijn het fort Swinemünde, de kuurwijk en de haven bezienswaardig. Het hoogtepunt is echter zeker de 65 meter hoge vuurtoren, de oudste en hoogste aan de Oostzee. Direct achter de stad eindigt je etappe in Polen na ruim 400 kilometer.

EuroVelo 13 Etappe 4 – de voormalige Duits-Duitse grens

In Duitsland volg je grotendeels de voormalige grens tussen West-Duitsland en de voormalige DDR, ooit bekend als de dodenstrook en tegenwoordig aangeduid als de Groene Band van Duitsland. Het is een uitdagend traject van 1.044 kilometer vol kleine en grote hoogtepunten.

Duitsland is niet alleen de thuisbasis van Ca Go, maar ook een van de grootste bakfietsmarkten van Europa. Dienovereenkomstig goed aangelegd zijn de meeste fietspaden, en andere weggebruikers zijn gewend aan de aanblik van cargobikes.

De tocht begint via Wolgast naar Greifswald, de geboortestad van Caspar David Friedrich. Hier wachten de Dom van Greifswald, de historische binnenstad en de museumhaven op je bezoek. De volgende plaats op je fietstocht is de Hanzestad Stralsund, thuisbasis van het Zeevaartmuseum en het Ozeaneum, een van de indrukwekkendste aquaria van Europa. Bovendien kun je hier de door kleurrijke trapgevelhuizen gekenmerkte binnenstad en het bakstenen gotische stadhuis bekijken – Stralsund behoort tot de mooiste steden aan de Oostzee. Je fietst nu langs Barth en Zingst door het Nationaal Park Vorpommersche Boddenlandschaft naar Rostock, weer een Hanzestad vol historische hoogtepunten en een bezienswaardige stadshaven. Vandaar gaat het door de Rostocker Heide, via Kühlungsborn, Wismar en Travemünde – allemaal een stop waard – naar Lübeck. De Hanzestad behoort tot de hoogtepunten van je Duitsland-etappe. De Holstentor, de op de UNESCO-lijst staande oude binnenstad met meer dan 90 kleine steegjes en doorgangen, de zoutpakhuizen, een van de oudste en architectonisch meest veelzijdige stadhuizen van Duitsland en natuurlijk de wereldberoemde Lübeckse marsepein maken de stad tot een must – een goede gelegenheid dus om de extra opbergruimte van je Ca Go-fiets te vullen met zoete versnaperingen.

Als je genoeg van Lübeck hebt gezien, wend je je naar het zuiden en tref je bij Lauenburg de Elbe. Vanaf hier wordt de voormalige grens duidelijk zichtbaar, want je fietst vooral door kleinere plaatsen, omdat er langs de grens nauwelijks grote steden waren. Je zult ook steeds weer resten van de grensversterkingen tegenkomen – en het ene of andere monument dat herinnert aan de slachtoffers van die tijd.

Je volgt de rivier op het Elbe-fietspad via Bleckede naar Schnackenburg, waar je de Elbekust weer verlaat en verder naar het zuiden fietst. Je doorkruist Wustrow en fietst in de buurt van Wolfsburg en Braunschweig – beide steden zijn een uitstapje waard – naar Ilsenburg aan de noordrand van de Harz. De stad straalt met zijn dicht op elkaar staande vakwerkhuizen de typische Harz-charme uit. De volgende 50 kilometer voeren je op de oude grens direct door de Harz. Daarbij overbrug je 450 positieve en ruim 700 negatieve hoogtemeters door de prachtige natuur van dit middelgebergte. Onder andere kom je hierbij langs de Brocken, de hoogste berg van de Harz, waarop tot op de dag van vandaag de gebouwen van een DDR-afluisterinstallatie en een Russische kazerne staan. Wanneer je in Ellrich, de meest noordelijke stad van Thüringen, bent aangekomen, heb je de Harz doorkruist en koers je op Duderstadt in het zuidwesten af. Het kleine stadje staat bekend om zijn ongeveer 600 middeleeuwse vakwerkhuizen en de oude stadsverdediging.

Je fietst verder door het schilderachtige middelgebergte Thüringer Becken, tot je bij het vakwerkdorp Werleshausen het Werra-dal bereikt. Je volgt de rivier via de kuurstad Bad Sooden-Allendorf, de schilderachtige vakwerkdorpjes Wanfried en Treffurt, naar Creuzburg. Hier moet je zeker de burcht en de historische binnenstad met de Nicolai- en Mariakerk bekijken. Verder gaat het langs de Werra via Herringen naar Vacha, de oudste stadsnederzetting van Zuid-Thüringen aan de rand van de Rhön. De historische marktplaats en het Widemark, het vier verdiepingen tellende vakwerk-stadhuis, zijn een echte geheimtip voor liefhebbers van middeleeuwse architectuur. Kort na Vacha verlaat je de Werra en sla je af naar de oever van de Ulster. Bij Geisa zou je halt moeten houden en de gedenkplaats Point Alpha bezoeken. De voormalige NAVO-observatiepost dient als museum over de geschiedenis van het IJzeren Gordijn en als monument voor de slachtoffers van het DDR-regime. Enkele kilometers ten zuiden van deze geschiedenisrijke plek verlaat je de Ulster en fiets je naar Beieren. Je doorkruist nu het Frankische land en rijdt daarbij door de plaatsen Fladungen, Ummerstadt en Neustadt bei Coburg, tot je in Lehesten Thüringen betreedt. Neem hier een pauze, beklim de Wetzstein en bezoek de Altvaterturm, een monument tegen de verdrijving van mensen uit hun thuisland, of verken het technische monument "Historische Leisteenmijn Lehesten". Het einde van je etappe is nu nabij – achter Hirschberg, waar je in de arcades op de marktplaats nog een keer pauze moet houden, tref je bij Pabstleithen de Tsjechische grens.

EuroVelo 13 Etappe 5 – Duitsland en Tsjechië

Dit relatief korte deel van de EuroVelo 13-route wisselt meerdere keren tussen Duitsland en Tsjechië, zodat je de mooiste delen van deze landschappelijk zeer fraaie etappe kunt meenemen. Slechts een paar kilometer na het begin van de tocht bereik je de West-Boheemse stad Cheb, een van de oudste en mooiste van Tsjechië. De goed bewaarde oude binnenstad met de Stöckl, een rij middeleeuwse koopmanshuizen uit de 13e eeuw, de gotische Sint-Nicolaaskerk en veel kleine, authentieke cafés zal je een paar interessante uren bezorgen. Het bijzondere hoogtepunt in Cheb is echter het meer dan 800 jaar oude Romaanse fort met de beroemde Zwarte Toren en de indrukwekkende burchtkapel.

Je steekt over naar de Duitse kant en fietst door het Beierse Woud. Daarbij passeer je Bärnau, Waldmünchen en Fürth im Wald, waar je de rotsgangen, de Fürther drakengrot met een reusachtige mechanische draak of de bizarre wildtuin vol griezelige beelden en installaties kunt bezoeken. Nu wissel je meerdere keren de Duits-Tsjechische grens en fiets je via Železná Ruda, Ludwisthal, Modrava en Strážný naar Haidmühle in het drielandenpunt Duitsland-Tsjechië-Oostenrijk, waar deze etappe al eindigt.

EuroVelo 13 Etappe 6 – Tsjechië en Oostenrijk

Je laat Duitsland nu achter je en maakt je op voor een ruim 360 kilometer lange reis langs de Tsjechisch-Oostenrijkse grens door Zuid-Bohemen, het Mühlviertel in Opper-Oostenrijk en het Weinviertel in Neder-Oostenrijk. Grote steden met indrukwekkende bezienswaardigheden zul je op dit traject eerder niet zien, maar wel diepe bossen, kabbelende beekjes, schilderachtige wijngaarden, oude burchten en – vooral aan Tsjechische zijde – ook steeds weer overblijfselen uit de tijd van het IJzeren Gordijn. De infrastructuur is hier plaatselijk weer wat zwakker, het traject wisselt tussen wegen, verharde bospaden en aangewezen fietspaden in wisselende staat. Controleer dus zeker de bandenspanning van je bakfiets, zodat het gewicht van de fiets en de bagage ook op oneffen paden en bij kuilen goed wordt opgevangen. Vanuit het drielandenpunt fiets je naar Zvonková in Tsjechië en dan naar Sonnenwald en Sankt Oswald bei Haslach in het bovenste Mühltal. Aan Tsjechische zijde loont een korte stop in Vyšší Brod aan de Moldau, om het cisterciënzerklooster en het kasteel Rožmberk te bekijken en daarna aan de rivier een glas wijn te drinken. Achter het kleine plaatsje Dolní Dvořiště steek je opnieuw de grens over en passeer je Mairspindt en Sandl.

Een klein hoogtepunt wacht je in het Tsjechische Nové Hrady. Het in 1277 gebouwde kasteel en het grote paleis uit de vroege 19e eeuw zijn een bezoek waard. Aan Oostenrijkse zijde wachten in Gmünd een prachtige historische marktplaats en de ruïne van een laatmiddeleeuwse hoogteburcht op je bezoek. Voor wijnliefhebbers loont een halte in het kuuroord Litschau, de meest noordelijke stad van het Waldviertel. Hier kun je de lokale wijnen proeven en het je een beetje goed laten gaan. Een paar kilometer verder oostwaarts, in de Tsjechische renaissancestad Slavonice, kun je naast een goed bewaarde historische binnenstad ook nog altijd niet volledig verkende ondergrondse gangen uit de middeleeuwen ontdekken. Verder gaat het via Drosendorf, Hardegg, Znojmo, Laa an der Thaya en Mikulov naar Valtice. Het gigantische barokke kasteel Valtice, de voormalige residentie van de familie Liechtenstein, mag je zeker niet missen, het is waarschijnlijk het mooiste kasteel op de EuroVelo 13-route. Na 356 kilometer komt de etappe bij Reintal tot een einde.

EuroVelo 13 Etappe 7 – Oostenrijk en Slowakije

De volgende 90 kilometer voeren langs de grens van Oostenrijk en Slowakije. Vanuit Reintal gaat het naar Hohenau an der March, waar het fietspad zich voor een tijdje splitst. Je fietst langs de rivier de March, ofwel aan Slowaakse ofwel aan Oostenrijkse zijde. Bij Marchegg kun je van kant wisselen als je dat wilt. Bij Devínska Nová Ves komen de twee routes weer samen tot één, die bij Devin samen met de March op de Donau uitkomt. In Devin moet je zeker de ruïnes van het gelijknamige grote kasteel bekijken, dat al sinds de oude Romeinen op de rots boven de Donau troont.

Van hier volg je de Donau tot Bratislava. Bezoek in de hoofdstad van Slowakije zeker het massieve kasteel van Bratislava, ooit heerserszetel en tegenwoordig onderkomen van het historisch museum. Ook de Sint-Maartenskathedraal, de Blauwe Kerk en het oude stadhuis zijn absoluut bezienswaardig. Voor een bijzondere ervaring kun je het Museum B-S 4 Lány bezoeken, dat is ondergebracht in een volledig gereconstrueerde bunker uit de Tweede Wereldoorlog. Niet ver van de hoofdstad steek je nog een keer de grens naar Oostenrijk over en beëindig je deze korte etappe van de EuroVelo 13-fietsroute.

EuroVelo 13 Etappe 8 – Oostenrijk en Hongarije

Opnieuw sta je aan het begin van een relatief korte, maar zeer heuvelachtige etappe, die je langs de voormalige grens tussen Oost en West voert. Zorg hier altijd voor een hoog batterijniveau en plan – zeker als je zwaar beladen bent – liever een extra laadstop in. Je elektromotor is in dit heuvelachtige traject een belangrijk hulpmiddel om je bakfiets veilig door de etappe te loodsen. Vanuit Bratislava gaat het in zuidelijke richting naar het Oostenrijkse Burgenland. In Kittsee kun je het kleine maar mooie kasteel bekijken of – als je een snoepkont bent – de chocoladefabriek Hauswirth bezoeken en een paar chocoladebananen voor onderweg inpakken. Via Nickelsdorf gaat het naar Halbturn, waar een van de belangrijkste barokke kastelen van het Burgenland staat. Als je het bezoekt, proef dan zeker de wijnen van het eigen landgoed van het kasteel. Achter Wallen im Burgenland gaat het voor het eerst naar Hongarije, naar Fertőd. Hier staat kasteel Esterházy, het grootste en indrukwekkendste rococokasteel van Hongarije, dat je zeker moet bekijken.

Na een kort uitstapje naar het kleine stadje Baumgarten keer je terug naar Hongarije. In Sopron, de volgende plaats die je doorkruist, is naast Romeinse en middeleeuwse bouwwerken ook een stukje moderne geschiedenis te beleven: hier opende zich in 1989 met de Pan-Europese Picknick voor het eerst het IJzeren Gordijn en begon het proces van het verenigde Europa. Het gaat verder via Harka naar Raiding, de geboortestad van componist Franz Liszt. De etappe eindigt na 162 kilometer in Kőszeg, een van de mooiste steden van het land, die niet voor niets het "juwelenkistje van Hongarije" wordt genoemd. Geniet van de middeleeuwse architectuur, het kasteel, het oudste stadhuis van Hongarije, de gastvrije sfeer en natuurlijk de uitstekende Hongaarse keuken, voordat het verder gaat naar een drielandenetappe.

EuroVelo 13 Etappe 9 – Hongarije, Oostenrijk en Slovenië

Vanuit Kőszeg fiets je in grofweg zuidelijke richting door het mooie West-Transdanubië. Je komt langs kleine dorpjes zoals Bozsok en Narda, die zich in het groene, vruchtbare land nestelen en prachtige uitzichten op de nabijgelegen Alpen bieden. Je wisselt naar Oostenrijk, fietst door Moschendorf en Großmürbisch terug naar Hongarije, waar je in Szentgotthárd halt moet houden. Wandel wat door het kleine stadje en bekijk de vele kerken en de voormalige cisterciënzerabdij. Je fietst nu naar Slovenië en doorkruist het Prekmurje-gebied, een prachtige regio van het land die vooral gekenmerkt wordt door groene heuvels, wijngaarden en kleine dorpjes. Hier zul je blij zijn met een Ca Go-fiets onderweg, want je cargobox of je Center Rack heeft genoeg ruimte voor de voortreffelijke wijnen en lokale delicatessen. Je route voert door de dorpjes Neradnovci, Šulinci, Adrijanci en Hodos naar Lendava. In het kuuroord kun je het gelijknamige kasteel bekijken of jezelf van je lange tocht laten ontspannen in het beroemde thermaalbad. Je koerst nu op je laatste bestemming van de etappe in Hongarije af: de stad Letenye. Daarmee zit je bezoek aan Slovenië er na 131 kilometer al op en volg je weldra de grens tussen Hongarije en Kroatië.

EuroVelo 13 Etappe 10 – Hongarije en Kroatië

Vanuit Letenye volg je de grensrivier de Drau. Je kunt beslissen of je de rivier aan de Hongaarse of aan de Kroatische kant wilt volgen. Wij beschrijven hier de Kroatische kant, omdat die wat mooier en toeristisch minder ontsloten is – zo kun je het land en de mensen rustig genieten. In Koprivnica moet je de gelegenheid aangrijpen om op de historische marktplaats Zrinski Trg de Kroatische keuken en de uitstekende lokale wijnen te proeven. Je fietst langs de oever van de Drau, langs Đurđevac naar de stad Donji Miholiac, die met zijn adellijke kastelen en het grote Veliki Park uit een sprookje lijkt te zijn ontstaan. Bij Belišće verlaat je de Drau en fiets je noordwaarts naar de Hongaars-Servische grens bij Beli Manastir, waar je etappe in Kroatië na 232 kilometer ten einde komt.

EuroVelo 13 Etappe 11 – Hongarije en Servië

Het eerste deel in Hongarije voert door een reeks kleine dorpjes en het mooie, relatief vlakke landschap van de Bácska-regio tussen Donau en Tisza. Je steekt de Servische grens over en bereikt al snel Subotica. De stad staat vooral bekend om zijn talrijke jugendstilgebouwen, waarbij het stadhuis, de synagoge en het Raichle-paleis bijzondere hoogtepunten zijn. Maar niet alleen architectuurliefhebbers zullen plezier beleven aan Subotica – de stad staat ook bekend om zijn keuken en lokale wijnen. Bezoek de kleine wijngoederen en proef wijnen die buiten de regio niet verkrijgbaar zijn. Ook de binnenstad is de moeite waard voor een gezellig winkelbezoek – opnieuw een goede gelegenheid om je cargobox met een paar voortreffelijke souvenirs te vullen.

Nog geen 50 kilometer achter de stad wacht je aan Hongaarse zijde een hoogtepunt van de etappe – de stad Szeged. De kathedraal van Szeged, het Pantheon en het Szechenyi-plein in het centrum van de stad mag je zeker niet missen. Bezoek de oude botanische tuin, ontspan in het historische Anna-bad uit de late 19e eeuw of geniet van een koffie in de beroemde Hongaarse koffiehuizen – Szeged is een stad die zo veelzijdig is dat je er ook twee dagen kunt doorbrengen. Na Szeged laat je Hongarije achter je en fiets je zuidwaarts naar de Servische stad Kikinda. Hier loont een uitstapje naar het Nationaal Museum van de stad, dat een fascinerend beeld geeft van de geschiedenis van de streek (inclusief mammoeten). Ook de botanische tuin en de binnenstad zijn een bezoek waard. In Kikinda eindigt ook deze 220 kilometer lange etappe.

EuroVelo 13 Etappe 12 – Servië en Roemenië

De volgende ruim 550 kilometer beweeg je je tussen Servië en Roemenië, een tijdlang parallel aan de EuroVelo 6-Donaufietsroute. De route voert grotendeels door zeer landelijke gebieden, waar je veel tijd zult hebben met de natuur en jezelf. De route begint in Kikinda en voert naar Roemenië, waar je via Jimbolia door de Pannonische laagvlakte fietst. Je steekt de grens over naar Servië en betreedt de regio Vojvodina. In het relatief vlakke gebied kun je ontspannen naar de door gotische architectuur gekenmerkte stad Jaša Tomić fietsen. Verder gaat het via Deta en Moravita terug naar Roemenië, naar Vršac. Hier kun je het kasteel en het klooster Mesic uit de 13e eeuw bekijken en in de historische oude binnenstad de uitstekende Roemeense keuken verkennen. Terug in Servië doorkruis je Bela Crkva en bereik je uiteindelijk de Donau, die hier als grensrivier tussen de twee landen stroomt. Je kunt aan beide kanten van de rivier fietsen, wij bevelen de Servische oever aan. Om die te bereiken, steek je de Donau direct over bij de ruïnes van het gigantische fort Ram. Sluit je cargobox af, zet je FS Life in de stad neer en neem de tijd om de rotsen bij de Donaubocht te beklimmen en de resten van de 15e-eeuwse burcht te verkennen. Als je Veliko Gradište bent gepasseerd, wacht je een landschappelijk hoogtepunt: de IJzeren Poort, een diepe, bijna 100 kilometer lange rotskloof, die door de Donau is uitgesleten tussen de zuidelijke Karpaten en het Balkangebergte.

Wanneer je aankomt bij het machtige fort Golubac, waarvan de muren tot in de Donau zelf reiken, weet je dat de volgende kilometers onvergetelijk worden. Je passeert de dorpjes Donji Milanovac en Tekija, voordat je je uiteindelijk in een scène uit "In de ban van de ring" waant, want op de rots troont het standbeeld van de Dacische koning Decebalus, met 55 meter het grootste rotsbeeld van Europa. We hopen dat je wat ruimte op je bakfiets hebt gereserveerd voor een goede camera, want met de juiste lenzen kun je hier unieke foto's maken. Als je nog wat langer van de Donau wilt genieten, wissel je nog een keer van oever via de bijna 1.000 jaar oude Trajanusbrug en bezoek je de Roemeense stad Drobeta Turnu Severin. Hier wachten het fort Severin, de watertoren Castelul de Apă, waarvan je de 400 treden kunt beklimmen voor prachtige uitzichten, en het Museum van de IJzeren Poort, dat de geschiedenis van de kloof indrukwekkend belicht. Terug aan Servische zijde verlaat je de Donau bij Brza Palanka en fiets je dieper de Karpaten in. Bij Negotin moet je halt houden bij het middeleeuwse klooster Bukovo, want in dat wat somber ogende klooster bevindt zich een van de beste wijngoederen van de Karpaten. Ook in Rogljevo komen wijnliefhebbers volledig aan hun trekken, want de stad beschikt over een complex wijnkelders met een buitengewone architectuur uit de vroege 19e eeuw. Als je iets ouders verkiest, kun je ook de ruïnes van het Romeinse fort Castra Martis bekijken. Romeinse overblijfselen zijn er ook 50 kilometer verderop, aan het einde van de etappe, in Zaječar te zien. Na de vermoeiende 550 kilometer van dit traject moet je in de ruïnestad Felix Romuliana of de historische oude binnenstad wat energie opdoen.

EuroVelo 13 Etappe 13 – Servië en Bulgarije

Je reis voert nog wat verder door de zuidelijke uitlopers van het Balkangebergte – opgeladen accu's en regelmatige laadstops zouden hier meer dan in de vlakkere gebieden tot je bakfiets-routine moeten behoren. Je passeert Knjazevac, een schilderachtig stadje vol mooie fotomotieven, en fietst door het Stara Planina Nationaal Park, langs Pirot en Dimitrovgrad – beide goed voor een korte stop – naar de Bulgaarse grens. Bij Dragoman kun je direct diep in de geschiedenis van het land duiken, als je het klooster Poganovo en de antieke ruïnes van de tempel en het observatorium Pusto Garlo verkent. Je fietst verder door het hooggebergtebos Znepole, langs Tran en Leva Reka, naar het kuuroord Kyustendil. Hier kun je na de heuvelachtige etappe ontspannen in de nog steeds actieve Romeinse thermen, of de beklimming wagen naar de kerk en grot van de heilige Ivan Rilski nabij het Rila-klooster – het loont de moeite. Vanaf Kyustendil is het nog maar zo'n 30 kilometer naar het drielandenpunt Servië, Bulgarije en Noord-Macedonië, dat na 285 kilometer het slot van de etappe vormt.

EuroVelo 13 Etappe 14 – Bulgarije en Noord-Macedonië

De volgende bijna 200 kilometer fiets je eerst door het zuidelijke deel van Bulgarije, dat ver van de toeristisch ontsloten gebieden van het land ligt, om uiteindelijk de Republiek Noord-Macedonië te verkennen. De reis begint door authentieke plaatsjes zoals Boboshevo naar de universiteitsstad Blagoevgrad. Hier moet je de orthodoxe kerk ter ere van de voorstelling van de Moeder Gods Maria bekijken, met haar indrukwekkende muurschilderingen, voordat je gemoedelijk door de historische binnenstad wandelt, die ook als lokaal winkelcentrum dient. Slechts een paar kilometer achter de stad steek je de grens over naar Noord-Macedonië. Nog geen tien kilometer verder fiets je door Delchevo en stuur je je fiets vervolgens naar het zuiden. Je fietst over de zachte heuvels en door de groene valleien van de Oost-regio van het land. Ook rustige meren zul je hier steeds weer aan je zijde ontdekken.

Het gaat langs Pehchevo en Berovo in de streek die "Klein Zwitserland" wordt genoemd, tot je zo'n 90 kilometer achter Delchevo de grootste stad van de regio, Strumica, bereikt. Deze speelde in het Ottomaanse Rijk een belangrijke rol en was een centrum van de orthodoxe kerk, wat ook vandaag de dag nog terug te zien is in het stadsbeeld. De kloosters Vodoca, Sint-Leontinus en Allerheiligste Moeder Gods Eleusa zijn fantastische sacrale gebouwen uit verschillende periodes van de stadsontwikkeling, het fort van Strumica torent boven de stad uit en wacht op je bezoek. Als je nog niet genoeg natuur hebt gezien, moet je de 19 meter hoge Kolesino-watervallen voor de poorten van de stad bezoeken. Ook kun je uitrusten van de tocht in de thermen van de stad en in de talrijke kleine cafés en restaurants energie opdoen voor de laatste twee etappes van de EuroVelo 13-fietsroute.

EuroVelo 13 Etappe 15 – Bulgarije en Griekenland

Je begint je voorlaatste etappe met een tocht door de laagvlakte tussen de bergen Belasica en Ograzden, van Strumica naar Petrich, een charmante stad in de moslimgeprägde Pomaken-regio. Bij Promachonas steek je de grens over naar Griekenland. In de regio Serres kom je veel overblijfselen van oude tijden tegen, verscholen tussen de groene heuvels. Een bijzonder hoogtepunt zijn de Byzantijnse thermale baden in Agkistro, die over zeven historische bassins beschikken. Het oudste stenen bassin dateert uit het jaar 950 na Christus. Na een ontspannen bad gaat het verder door het mooie landschap van Noord-Griekenland, via de dorpjes Achladochori en Karidochori, voordat je uiteindelijk terugfietst naar Bulgarije.

Bij Hadzhidimovo moet je zeker de Aggitis-grot bekijken, een indrukwekkende druipsteengrot, gevormd door de gelijknamige rivier. Je tocht voert je nu dieper de regio Smolyan en het Rodopen-gebergte in. Het ruige landschap wordt onderbroken door relatief nieuwe plaatsjes zoals Dospat en Smolyan. In Zlatograd kun je een korte stop maken en door het Etnografisch Complex wandelen, met zijn historische huizen uit de tijd van de Nationale Wedergeboorte in de 19e eeuw. De laatste halte op deze etappe zou je in Ivaylovgrad moeten inlassen, een stad in het land van de Thraciërs. Hier kun je de Romeinse landvilla Armira en het middeleeuwse fort Ljutiza bezoeken en een Thracisch graf en meerdere Thracische dolmen verkennen. Na iets meer dan 490 kilometer bereik je uiteindelijk de grens met Turkije. Een paar kilometer daarna eindigt de etappe in de Turkse stad Edirne.

EuroVelo 13 Etappe 16 – Bulgarije en Turkije

Je laatste etappe houdt op de laatste 320 kilometer nog een paar hoogtepunten voor je in petto. In Edirne, meteen aan het begin van je tocht, zou je de tijd moeten nemen om de stad te verkennen. Vooral de Selimiye-moskee met zijn 71 meter hoge minaret – de hoogste van Turkije – moet je bekijken. Maar ook de Selimiye Arasta Carsisi-markt is een must-do. Hier kun je verse lokale waren en meer bemachtigen – en dat alles in een prachtige historische entourage. Omdat het einde van je reis niet meer ver is, is dit een goede gelegenheid om de laadcapaciteit van je Ca Go-fiets volledig te benutten. Neem wat tijd om voor jezelf, je medereizigers en je kinderen wat lekkernijen en souvenirs te kopen. Als je geïnteresseerd bent in de geschiedenis van de regio, moet je ook het paleis Rustempasha bezoeken. Verder gaat het via de kleine plaatsjes Lalapaşa en Süloğlu, langs het prachtige meer Kayalıköy, naar de stad Kırklareli. De ruïne van de Aya Nikola Monastiri, een in de rots uitgehakt klooster, mag je niet missen. De ongerepte staat maakt de ruïne tot een bijzondere en ook wat griezelige ervaring. Proef in de moderne binnenstad nog een keer de legendarische Turkse keuken, voordat je het land de rug toekeert en voor het laatst de grens naar Bulgarije oversteekt.

Je fietst nu het Strandzha-gebergte in en het gelijknamige natuurpark. De stad Malko Tarnovo ligt midden in het natuurreservaat en biedt, naast talrijke overblijfselen uit de Thracische tijd, ook het Historisch Museum, dat de bewogen geschiedenis van de regio belicht. Het gaat nu richting de kust – het land wordt vlakker, terwijl je de dorpjes Kosti en Balgari doorkruist, tot je uiteindelijk bij Sinemorets de Zwarte Zee bereikt. Slechts een paar kilometer zuidelijker eindigt je lange reis in het kleine Bulgaarse dorp Rezovo. Zet je fiets neer, trek je schoenen uit en ga zitten op het prachtige zandstrand. Je hebt de 10.600 kilometer van het Iron Curtain Trail overwonnen. Je bent door 19 landen en de geschiedenis van het IJzeren Gordijn gefietst – juist die geschiedenis die zo nauw verweven is met het EuroVelo-fietsnetwerk en de Europese gedachte erachter.